Trypsin คืออะไร? คู่มือการใช้งาน Trypsin สำหรับการเพาะเลี้ยงเซลล์ (Cell Culture)

บทนำ

การเพาะเลี้ยงเซลล์ (Cell Culture) เป็นเทคนิคพื้นฐานที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในงานวิจัยด้านชีวการแพทย์ ชีววิทยาระดับเซลล์ การพัฒนายา และการผลิตชีวเภสัชภัณฑ์ หนึ่งในขั้นตอนสำคัญของการเพาะเลี้ยงเซลล์คือ การแยกเซลล์ออกจากพื้นผิวภาชนะเพาะเลี้ยง (Cell Detachment) เพื่อย้ายไปยังภาชนะใหม่หรือใช้ในการทดลองขั้นต่อไป

สารที่ได้รับความนิยมมากที่สุดสำหรับขั้นตอนนี้คือ Trypsin ซึ่งเป็นเอนไซม์ที่สามารถตัดพันธะของโปรตีนที่ช่วยให้เซลล์ยึดเกาะกับพื้นผิว ทำให้เซลล์หลุดออกจากภาชนะได้อย่างมีประสิทธิภาพ

บทความนี้จะอธิบายหลักการทำงาน วิธีใช้ ข้อดี ข้อควรระวัง และแนวทางเลือกใช้ Trypsin สำหรับงานวิจัยด้าน Cell Culture

---

Trypsin คืออะไร

Trypsin เป็นเอนไซม์ในกลุ่ม Serine Protease มีหน้าที่ตัดพันธะเปปไทด์ของโปรตีน โดยเฉพาะบริเวณที่มีกรดอะมิโน Lysine และ Arginine

ในงาน Cell Culture Trypsin ถูกใช้เพื่อ

• แยกเซลล์ที่เกาะติดพื้นผิว (Adherent Cells)
• เตรียมเซลล์สำหรับการแบ่งเลี้ยง (Subculture)
• เก็บเซลล์เพื่อทำการทดลอง
• เตรียมเซลล์สำหรับการนับจำนวน (Cell Counting)
• เตรียมเซลล์ก่อนการแช่แข็ง (Cryopreservation)

---

หลักการทำงานของ Trypsin

เซลล์ที่เพาะเลี้ยงบนขวดหรือจานเพาะเลี้ยงจะยึดเกาะกับพื้นผิวผ่านโปรตีนหลายชนิด เช่น

• Fibronectin
• Laminin
• Integrin
• Cadherin

เมื่อเติม Trypsin ลงไป เอนไซม์จะย่อยโปรตีนเหล่านี้ ทำให้เซลล์ค่อย ๆ หลุดออกจากพื้นผิวโดยไม่ทำลายโครงสร้างของเซลล์ หากใช้อย่างเหมาะสม

---

ประเภทของ Trypsin

1. Trypsin-EDTA

เป็นชนิดที่ใช้บ่อยที่สุด

EDTA จะช่วยจับแคลเซียมและแมกนีเซียม ทำให้เซลล์หลุดง่ายขึ้น

เหมาะสำหรับ

• HEK293
• HeLa
• CHO
• NIH3T3
• Vero Cell

---

2. Recombinant Trypsin

ผลิตด้วยเทคโนโลยี Recombinant

ข้อดี

• ไม่มีส่วนประกอบจากสัตว์
• ลดความเสี่ยงของการปนเปื้อน
• เหมาะสำหรับงาน GMP และ Biopharmaceutical

---

3. Animal-Origin Free Trypsin

เหมาะสำหรับงานผลิตเซลล์เพื่อการรักษาและงานที่ต้องการมาตรฐานสูง

---

ขั้นตอนการใช้ Trypsin

1. ดูด Culture Medium ออกจากภาชนะ
2. ล้างเซลล์ด้วย PBS เพื่อกำจัด Serum
3. เติม Trypsin ให้ทั่วพื้นผิว
4. บ่มที่ 37°C ประมาณ 2–5 นาที
5. เคาะขวดเบา ๆ เพื่อช่วยให้เซลล์หลุด
6. เติม Complete Medium เพื่อหยุดการทำงานของ Trypsin
7. ดูดเซลล์ออกเพื่อทำการทดลองหรือแบ่งเลี้ยงต่อ

---

ข้อดีของ Trypsin

• แยกเซลล์ได้อย่างรวดเร็ว
• ใช้งานง่าย
• ราคาไม่สูง
• เหมาะกับเซลล์ส่วนใหญ่
• เป็นมาตรฐานในห้องปฏิบัติการทั่วโลก

---

ข้อจำกัด

• หากแช่ Trypsin นานเกินไป อาจทำให้เซลล์เสียหาย
• โปรตีนบนผิวเซลล์บางชนิดอาจถูกย่อย
• ไม่เหมาะกับเซลล์บางชนิดที่บอบบาง

---

วิธีหยุดการทำงานของ Trypsin

นิยมเติมอาหารเลี้ยงเซลล์ที่มี Fetal Bovine Serum (FBS) เนื่องจากโปรตีนใน Serum จะช่วยยับยั้งการทำงานของ Trypsin ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

---

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ใช้ Trypsin นานเกินไป
• ลืมล้าง PBS ก่อนเติม Trypsin
• ใช้ Trypsin ที่หมดอายุ
• อุ่น Trypsin ซ้ำหลายครั้ง
• ไม่หยุดการทำงานของ Trypsin หลังเซลล์หลุด

---

การเก็บรักษา

ควรเก็บที่อุณหภูมิ -20°C ตามคำแนะนำของผู้ผลิต และหลีกเลี่ยงการละลายและแช่แข็งซ้ำหลายครั้ง เพราะอาจทำให้ประสิทธิภาพของเอนไซม์ลดลง

---

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

จำเป็นต้องใช้ PBS ก่อนเติม Trypsin หรือไม่?

ควรใช้ เพราะ Serum ที่ตกค้างสามารถยับยั้งการทำงานของ Trypsin ได้

Trypsin ใช้กับเซลล์ Suspension ได้หรือไม่?

โดยทั่วไปไม่จำเป็น เนื่องจากเซลล์ Suspension ไม่ได้ยึดเกาะกับพื้นผิว

ใช้ Trypsin นานเท่าไร?

ส่วนใหญ่ประมาณ 2–5 นาที แต่ขึ้นอยู่กับชนิดของเซลล์

---

สรุป

Trypsin เป็นเอนไซม์ที่มีบทบาทสำคัญในการเพาะเลี้ยงเซลล์ โดยช่วยให้สามารถแยกเซลล์ออกจากพื้นผิวได้อย่างมีประสิทธิภาพ การเลือกชนิดของ Trypsin และการใช้งานอย่างถูกต้องจะช่วยเพิ่มความมีชีวิตของเซลล์ (Cell Viability) ลดความเสียหายของเซลล์ และทำให้ผลการทดลองมีความน่าเชื่อถือมากยิ่งขึ้น

---

บทความที่เกี่ยวข้อง

• Cell Culture คืออะไร
• DMEM Medium คืออะไร
• Fetal Bovine Serum (FBS) คืออะไร
• PBS คืออะไร
• CO₂ Incubator คืออะไร
• Biosafety Cabinet คืออะไร
• Cell Counting Methods

---

Call to Action

Prostar Biomed จำหน่ายผลิตภัณฑ์สำหรับงาน Cell Culture เช่น Trypsin, Cell Culture Media, Fetal Bovine Serum (FBS), PBS และรีเอเจนต์สำหรับงานวิจัยจากผู้ผลิตชั้นนำ พร้อมทีมผู้เชี่ยวชาญให้คำปรึกษาในการเลือกผลิตภัณฑ์ที่เหมาะสมกับงานวิจัยของคุณ